Yılın çığır açan 10 gelişmesinden birine imza attı: Berna Sözen

BİLİM VE TEKNOLOJİ, KARİYER

Yazar: Kampüste Ne Var?

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT), 2017 yılının bilimde çığır açan 10 gelişmesini derledi. Bu on gelişmenin olduğu listede, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı araştırma görevlisi Berna Sözen'in yapay embriyon çalışması da yer aldı. MIT tarafından 2017'de bilimde çığır açan 10 gelişmeden biri seçilen ve Independent, BBC, Guardian'a haber olan Berna Sözen'in çalışması embriyon gelişiminde neden sıklıkla hata yaşandığını ve kadınların neden düşük yaptığını anlamamızı sağlayacak.

Hürriyet Gazetesi'nden Salim Uzun'a konuşan Sözen çalışmasını şu sözlerle değerlendirdi; “Çalışmayı Cambridge Üniversitesi’nde yürütüyoruz. İlk aşamada kök hücrelerden yapay fare embriyonu üretmeyi başarmıştık. Şimdi bu çalışma geliştiriliyor. MIT’nin listesinde tıp alanından sadece biz varız. Bu da hayli dikkat çektiğimizi gösteriyor. Çalışmamız bilimsel çevreler tarafından tarihi bir buluş olarak nitelendi. Biz iki kök hücre türü arasında önemli bir iletişim kurulduğunu keşfettik. Bir bakıma, hücreler birbirlerine embriyonun neresinde yer alacaklarını söylüyorlar. Bu, insan embriyonları üzerinde çalışmak zorunda kalmadan insan gelişiminin kritik aşamalarındaki önemli olayları incelememize izin verecek. Gelişimin normal olarak nasıl gerçekleştiğini bilmek, embriyon gelişiminde neden sıklıkla hata yaşandığını, kadınların neden düşük yaptığını anlamamızı sağlayacak. Çalışmamız pek çok dogmatik bilgiyi değiştirebilir ve insan gelişiminin temellerini anlamaya yönelik yeni bir bakış açısı kazandırabilir. Tüm bu çalışmalar, kısırlık tedavisinde önemli bir dönüm noktası olabilir. Çalışmamızın ilk aşamasında iki doku kullanmıştık. Üçüncü dokuyu ise jelle taklit edebildik. Şu an da ise üçüncü doku da tamamlandı. Yani elimizde gerçek bir embriyonun birebir kopyası var. Hatta bu embriyonu fare rahmine nakletmeye (transplantasyon) çalışıyoruz. Bu çalışma gelecekte yumurta ve sperme olan ihtiyacımızı ortadan kaldırabilir ve kısırlığa sadece kök hücre kaynaklı bir çözüm bulabilir. WELLCOME Trust (UK) ve Avrupa Araştırma Konseyi tarafından finanse edilen çalışmanın Avrupa’da büyük yankı uyandırdığını da anlatan Berna Sözen, “Independent, BBC, Guardian gibi İngiltere’nin önde gelen basın kuruluşları çalışmamızı manşete taşıdı. Ofisimize mailler yağdı. Birçok gazeteci konuyla ilgili röportaj yapmak istiyor. Böyle uluslararası bir çalışmada ülkemi temsil ettiğim için gururluyum” dedi.