Selfie çekenler narsisist mi?

PSİKOLOJİ

Yazar: Kampüste Ne Var?

Sosyal medyanın hayatına günümüzde ne yaptığını düşündüğünde kendini umutsuz hissedebilirsin. Sanki herkes, bulunduğu yerlerin simgelerinden plaj partilerine kadar her şeyin önünde poz veriyor gibi görünüyor. Sosyal psikolojideki araştırmacılar, bu eğilimin neden bu kadar yaygın hale geldiğini anlamaya çalışıyorlar. Yeni bir araştırma, kişilerin neden ve ne sıklıkta selfie paylaştıkları konusunda başka bir pencereden bakmak adına köklü bir sosyal psikoloji teorisini kullanıyor.

Florida Üniversitesi’den Eunice Kim ve meslektaşları tarafından Eylül 2016'da yayınlanan bir makalede, her gün 93 milyon selfie yükleniyor, ancak selfie paylaşmayla alakalı çok az araştırma var. Araştırmalar narsisizmin, bu durumla bağlantılı kişilik özelliği olduğunu, ancak bunun bir kesinlik olmadığını gözlemliyorlar. Tabii bazı kişilerin narsisizmi yüksek olsa bile kendi fotoğrafını düzenli olarak yayınlamayabilir.

Yalnızca kişiliğe odaklanmak yerine Florida Üniversitesi araştırmacıları farklı bir yöntem izledi ve çalışmalarını; kişilerin tutumlarını, davranışlarını temel alan Massachusetts Üniversitesi'nden sosyal psikolog Icek Aizen'in "Planlanmış Davranış Teorisi" (TPB) üzerine kurdu. TPB, son 30 yılda Aizen ve diğerleri tarafından, insanların inandıklarıyla gerçekte yaptıklarının arasındaki şüpheli bağlantıyı açıklığa kavuşturmak için yürütülen geniş bir çalışma grubuna dayanmaktadır. Evdeki kâğıdı geri dönüştürmenin önemli olduğuna düşünebilirsiniz, ancak konu pizza kutunuza geldiğinde aynı düşünceyle hareket edebiliyor musunuz?

Söz konusu selfie olduğunda, kendi selfie’lerini yükleyenler bunun eğlenceli ve özgüven geliştirici olduğunu düşünebilirler. Davranışlarını toplumsal açıdan normal olduğunu sanabilirler, çünkü herkes selfie paylaşabilir. Ancak selfie için "yaşlı" olduğunuzu veya arkadaşlarınızın olumusuz yorum yapacağını düşünüyorsanız fotoğrafınızı paylaşmaktan çekinebilirsiniz. Bir diğer faktör ise hissettiğimiz toplumsal baskı; gönderinize alacağınız övgülere veya kötü yöndeki eleştirilere ne kadar kolay veya zor tepki vereceğinizle bağlantılı. Instagram'ın nasıl çalıştığını hiç anlamadıysanız veya bir selfie için ne kadar iyi poz verebileceğinizi bilmiyorsanız, bu akıma hiç katılmayacaksınız demektir.

Gel gelelim selfie paylaşımının belirleyicilerine, Kim'in ve yazarlarının belirttiği gibi:

“Narsisizm için en önemli bileşenlerinden biri, aşırı derecede kendini önemseyen ve aşırı olan duyguları içeren ihtişamdır... Narsistler kendi görüşlerini destekleyen ve onlara hayranlık duyan insanları çevrelerinde görmek istedikleri için saygınlık içeren stratejiler geliştirirler.”

Kimliklerini başkalarının onlar için hissettikleri izlenimlerine göre belirlerler. Selfie, insanlara çevrelerindeki kişileri kendini tanıtan içerikleri sunmak için mükemmel bir fırsat sağlar. TPB modeline göre, narsisistler ilgi çekme amaçlı selfie’lerini sosyal medya hesaplarında paylaşmaya daha fazla eğilimlidirler ve bu da düşündükleri ve yaptıkları arasındaki bağlardan biridir. TPB normalde kişiliği hesaba katmaz, ancak selfie gönderiminde, narsisizm böyle bir belirleyicidir ki, bu olmadan, işe yaramaz diyebiliriz.

Selfie kullanımını belirleyebilmek için araştırma ekibi, 85 katılımcının (yalnızca ikisi erkek) Instagram hesaplarına, altı haftalık bir süre boyunca erişebilmelerini ve böylece selfie paylaşım sayımlarının yapılmasını istediler. Araştırmacılar, (diğer çalışmaların çoğunluğunda olduğu gibi) katılımcıların kaç adet selfie paylaştığını belirlediler.

Sonuçlara göre: TPB ve narsisizmden bahseden istatistiksel model, beklendiği gibi, selfie paylaşma kararında belirgin etkilere sahip olduğunu gösterdi. Neticede, araştırma belirli miktarda selfie sayısı öngörüyordu. Narsisizmin, selfie paylaşmada etken olduğu kanıtlanmasına rağmen, tek başına yeterli olmadığını da belirtmek isteriz. İnsanlar ayrıca, eğlenceli ve kolay olduğu için de selfie paylaşabilirler. Bu çalışma sonuçlarına göre selfie paylaşan kişilerin narsisist olduğunu düşünebilirsiniz. Yazarların görüşüne göre, selfie paylaşmanın apozitif tarafları da var. Narsisizm duygusu yüksek kişiler için evet, kimlik yaratmanın yolu budur. Ancak bu o kadar kötü bir şey mi? Sonuçta, bu araştırmanın katılımcıları, kimliğini oluşum aşamasında olan üniversite çağındaki bireylerdir. Bu bağlamda, selfie paylaşmak, diğer ifade ve kimlik testlerinden farklı sayılmaz. Kim ve grubu ayrıca, selfie’lerin ve sosyal platformların yapıcı nedenler için kullanılabileceğine inanıyor. Hatırlarsanız Instagram Buz Kovası Yarışması, ALS veya Lou Gehrig hastalığı hakkında farkındalık yaratmanın bir yolu olarak da kullandı. Araştırmalar sonucunda hastalık finansmanı üzerinde bu paylaşımların olumlu etkilere sahip olduğu ortaya çıktı.

 

 

Özetlemek gerekirse, her selfie narsizm belirtisi değildir ama çok da şey etmemek lazım, değil mi?