Dünya Pi Günü kutlu olsun!

BİLİM VE TEKNOLOJİ, EĞİTİM

Yazar: Kampüste Ne Var?

Pi'nin tarihçesi

Pi sayısını ilk hangi medeniyet tarafından bulunduğu bilinememektedir. Yapılan araştırmalarda Sümerlerin, Babillerin, Eski Mısırlıların ve İbranilerin pi sayını kullandığı ortaya çıkmıştır. Pi sayısı çok eski dönemlerde kullanılmasına karşın, ismi bulunduktan asırlar sonra Yunanlılar tarafından verilmiştir. Yunanca, περίμετρον (çevre) anlamına gelen sözcüğün ilk harfi π (pi) ile gösterilir.

Pi sayısını kullanan medeniyetler ise pi sayısı olarak aşağıdaki değerleri kullanmışlar;

Sümerler: 3,125 Babiller: 3,125

Mısırlılar: 3,160

İbraniler: 3,00

Pi sayısıyla ilgili bir çok matematikçi ve bilim adamı çalışmalar yapmıştır. Bunlardan en meşhuru Arşimet’tir. Arşimet (M.Ö 287 – 212), yaptığı çalışmalar sonucunda pi sayısının 3 tam 10/11 (3,9090) ile 3 tam 1/7 (3,1428) sayıları arasında olduğunu ortaya çıkarttı. Bu sonuç önceki hesaplanan sonuçlardan daha kesindi. İranlı matematikçi Gıyaseddin Cemşid (~1380-1437) Arşimet’in önerdiği polinomlar yöntemini kullanarak, virgülden sonraki 14 basamağını doğru olarak bulmayı başardı. Ünlü Alman matematikçi ve astronom Valentinus Otho (1550-1653), 1573 yılında Pi sayısın virgülden sonraki 15 basamağının 355/113 (3,141592920353982) olduğunu buldu. Alman matematikçi Ludolph van Ceulen (1540-1610), 1596 yılında pi sayısının virgülden sonraki 20 hanesini bulmayı başardı ve kitap olarak yayınladı. Kısa bir süre sonra virgülden sonraki 35 hanesini bulmayı başardı. Bu başarısı Avrupa ülkelerinde büyük ilgi gördü. Hatta Avrupa’da pi sayısı Ludolph sabiti ya da Arşimet sabiti olarak da bilinmektedir. İsviçreli matematikçi Leonhard Euler (1707-1783), 1737 yılında yayınladığı kitabında, pi sayısını ifade etmek için Yunan alfabesinin 16. harfi olan π (pi) sembolünü kullandı. Daha önceki matematikçilerde bu sembolü kullanıyorladı, fakat Leonhard Euler’lin yayınladığı kitaptan sonra tüm matematikçiler bu sembolü benimseyerek kullanmaya başladı. Alman matematikçi, fizikçi ve gökbilimci Johann Heinrich Lambert (1728 – 1777), 1761 yılında pi sayısının irrasyonel bir sayı olduğu ve sonsuza dek sürüp gittiğini buldu.

Böylelikle diğer matematikçilerin pi sayısının sonunu bulma umutları suya düşmüş oldu. Alman matematikçi Ferdinand von Lindemann (1852-1839), 1881 yılında pi sayısını aşkın bir sayı olduğunu kanıtladı. Tarihte Pi sayısıyla ilgili birçok matematikçi, fizikçi ve bilim adamının sayısız çalışmaları olmuştur. Son olarak, 14 Mart “Dünya Pi Günü” ilan edilmiştir. Bu tarih pi sayısını ifade eden 3,14’den gelmektedir. Dünya genelinde okullarda çeşitli etkinlikler yapılarak kutlanmaktadır.

http://kampustenevar.com/upload/pi 2.jpg

Edebiyatta pi: "Pilish


Pi sayısının sonsuzluğu  yazarları da cezbetmiştir.İngilizcede pilish; pi sayısı ile kısıtlamalı bir teknikle şiir veya yazı yazmak olarak tanımlanır. Şiirde arka arkaya gelen her kelimedeki harf sayısının pi sayısındaki sırada olması demektir. 

Bu şiirin başlığındaki 5 kelimesinde harf sayısı 3,1415 olarak hemen görülür. İlk bölümleri aşağıda verilen bu şiirin geri kalan kelimelerinin de pi ile nasıl uyuştuğunu kendiniz de görebilirsiniz.

One

A Poem 

A Raven 

Midnights so dreary, tired and weary, 

Silently pondering volumes extolling all by-now obsolete lore. 

During my rather long nap - the weirdest tap! 

An ominous vibrating sound disturbing my chamber's antedoor. 

"This", I whispered quietly, "I ignore".

En uzun philish metin aynı yazar tarafından 2010’da yayınlanan “Not a wake” kitabıdır ve pi’nin ilk 10.000 rakamına karşı düşmektedir.

http://kampustenevar.com/upload/pi 3.jpg

Pi'nin kaç basamağı biliniyor?

En uzun pi hesaplama rekoru Fabrice Bellard tarafından hesaplanmıştı ve 2 trilyon 700 milyar rakamdan oluşuyordu. Pi sayısı 1.24 trilyonuncu basamağına kadar hesaplandı ki bu hesaplanan rakamı bile bilgisayara yazmak için 310 milyon sayfa, 2.4 TB harddisk yeri gerekti. Yani 1 milyon mp3 kadar!

Bonus: Pi'nin kendi müziği olduğunu biliyor musunuz?!

 

Kaynak: Bilgimanya